vivlio

Δήμητρα Διδαγγέλου: Λέξεις, αντιθέσεις και… Σύλβια Πλάθ…

Η Δήμητρα Διδαγγέλου έχει εργαστεί σαν δημοσιογράφος αλλά είναι ψυχολόγος. Είναι παράδειγμα επιτυχημένης entrepreneur με συνεργάτιδα στις Βρυξέλλες, ψάχνει χρηματοδότηση στο Κατάρ αλλά μένει μόνιμα στις Πινακάτες Πηλίου. Έχει γράψει ένα μυθιστόρημα που βασίζεται όμως σε πραγματικές μαρτυρίες και το οποίο κινείται μεταξύ της λογικής και της τρέλας, της πραγματικότητας και των ονείρων.

Αν μη τι άλλο, λοιπόν, ξέρει από αντιθέσεις…

«H Συβι και ο Ντάντυ» είναι το πρώτο βιβλίο σου και συνδυάζει τις αληθινές μαρτυρίες ανθρώπων που πάσχουν από ψυχικά νοσήματα με την μυθοπλασία. Πως προέκυψε η ιδέα για αυτό το βιβλίο και πως συγκέντρωσες το υλικό;

Τις μαρτυρίες που περιέχονται σ’ αυτό το πρώτο βιβλίο μου τις άντλησα από το ντοκιμαντέρ μου «Αποϊδρυματοποίηση: ο δρόμος της επιστροφής». Είναι ένα ντοκιμαντέρ το οποίο είχα δημιουργήσει για τις ανάγκες της διπλωματικής μου εργασίας στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Ψυχολογία και Μ.Μ.Ε.» με επιβλέπουσα την κ. Φωτεινή Τσαλίκογλου. Η ιδέα γι’ αυτό το ντοκιμαντέρ είχε προκύψει όταν ως ψυχολόγος έκανα την πρακτική μου σε ξενώνες στους οποίους φιλοξενούνταν ασθενείς που ζούσαν για χρόνια στα ψυχιατρεία (Λέρος, Δαφνί κλπ) και είχαν μεταφερθεί εκεί με το πρόγραμμα της αποασυλοποίησης. Όσο καιρό εργαζόμουν μ’ αυτούς τους ασθενείς και περνούσα πολλές ώρες μαζί τους, μου είχαν γεννηθεί διάφορες απορίες για την προηγούμενη ζωή τους, όπως και το πώς και αν μπορούσαν να ενταχθούν σήμερα στην κοινωνία. Ήταν άνθρωποι που είχαν ζήσει στα ψυχιατρεία από 10 έως 40 χρόνια. Μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση η διαδρομή τους, καθώς και το σύστημα με το οποίο νοσηλεύονταν. Με αυτή την αφετηρία προέκυψε το ντοκιμαντέρ. Όταν επεξεργαζόμουν αυτές τις ιστορίες με συγκλόνιζαν, όσες φορές κι αν τις είχα ακούσει. Δεν τις ξέχασα ποτέ. Έπειτα από περίπου πέντε – έξι χρόνια άρχισα συγγραφικά μαθήματα με τον Μισέλ Φάις, οπότε θεώρησα ότι ήταν μια ωραία συγκυρία να εξελίξω αυτό το υλικό και να το μετουσιώσω σε λογοτεχνική μορφή. Όταν άρχισα να το δουλεύω η κύρια έγνοιά μου ήταν να μπορέσω να το μεταμορφώσω, χωρίς να χαλάσω την αυθεντικότητα των μαρτυριών.

Η Σύλβια Πλάθ πως και γιατί εμπλέκεται στην αφήγηση;

Το διήγημα της Σύλβιας Πλαθ «Ο Κυρ-Πανικός και η Βίβλος των Ονείρων» είναι εμπνευσμένο από την περίοδο που η ίδια εργαζόταν ως γραμματέας στο ψυχιατρικό τμήμα του Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης. Γνωρίζοντάς το αυτό, το παραλλήλισα με τη δουλειά που έκανε και η αφηγήτριά μου, που ήταν η απομαγνητοφώνηση των μαρτυριών. Ήταν ο σύνδεσμος που μου έλειπε για να ενώσω τις φωνές των ασθενών με τη φωνή της αφηγήτριας. Πριν γράψω τα κομμάτια που αφορούν την Πλαθ, μελέτησα με κάθε λεπτομέρεια τη ζωή και το έργο της. Μέχρι τότε δεν μπορώ να πω ότι ήμουν φανατική θαυμάστριά της, παρ’ όλο που μου άρεσε η ποίησή της. Όμως το βύθισμα στον κόσμο της μ’ έκανε να δω τον άνθρωπο πίσω από τις λέξεις και να δώσω νέο νόημα σ’ αυτές. Επίσης, με βοήθησε πολύ και στο να πλάσω τον κόσμο της κεντρικής ηρωίδας. Φαντάστηκα μια σύγχρονη Πλαθ.

dimitra

Προσπαθείς να κινηθείς στην νουβέλα μεταξύ της λογικής και της τρέλας, της πραγματικότητας και των ονείρων. Τελικά που βρίσκονται αυτά τα όρια; Μπορεί κανείς να τα καθορίσει με σαφήνεια;

Αυτό ακριβώς το ερώτημα ήταν το εφαλτήριο του βιβλίου μου. Έχοντας μπροστά μου το υλικό των μαρτυριών και της Πλαθ, μέσα μου γυρνούσαν συνεχώς αυτά τα ερωτήματα. Ως ψυχολόγος, δεν μπορώ να συνταχθώ με όσους επαγγελματίες ψυχικής υγείας ανοίγουν έναν κατάλογο (DSM) για να δώσουν μια διάγνωση. Ως άνθρωπος επίσης δεν μπορώ να πω τι είναι φυσιολογικό και τι όχι. Τι είναι λογική και τι τρέλα. Ποιος μπορεί να το πει με σιγουριά; Τα όρια πολλές φορές είναι δυσδιάκριτα. Ας μην ξεχνάμε ότι όλα αυτά είναι δίπολα στο ίδιο σχοινί. Όμως όλοι βρισκόμαστε πάνω σ’ αυτό το σχοινί και κατά τη γνώμη μου ίσως αυτό να είναι που μας τρομάζει. Πολλές φορές δεν θέλουμε ν’ αγγίζουμε τέτοια ζητήματα. Κάποιοι αναγνώστες μού έχουν πει ότι δυσκολεύτηκαν να τελειώσουν το βιβλίο. Κάτι φοβόμαστε στην τρέλα, στην απώλεια της λογικής, του ελέγχου πάνω σ’ αυτή. Κάτι φοβόμαστε στο βλέμμα αυτών των ανθρώπων που πέρασαν στην αντίπερα όχθη.

Τι είναι λογική και τι τρέλα; Ποιος μπορεί να το πει με σιγουριά; Τα όρια πολλές φορές είναι δυσδιάκριτα. Ας μην ξεχνάμε ότι όλα αυτά είναι δίπολα στο ίδιο σχοινί. Όμως όλοι βρισκόμαστε πάνω σ’ αυτό το σχοινί και κατά τη γνώμη μου ίσως αυτό να είναι που μας τρομάζει. Πολλές φορές δεν θέλουμε ν’ αγγίζουμε τέτοια ζητήματα. Κάτι φοβόμαστε στην τρέλα, στην απώλεια της λογικής, του ελέγχου πάνω σ’ αυτή. Κάτι φοβόμαστε στο βλέμμα αυτών των ανθρώπων που πέρασαν στην αντίπερα όχθη.

Ψυχολόγος, δημοσιογράφος, συγγραφέας, επιχειρηματίας με όλα να καταλήγουν στο γράψιμο και την ψυχολογία. Θες να μας πεις τι ακριβώς κάνεις και πως «κατέληξες» εκεί;

Όταν ήμουν μικρή και με ρωτούσαν τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω, στο Γυμνάσιο έλεγα «δημοσιογράφος» και στο Λύκειο «ψυχολόγος». Τότε δεν φανταζόμουν ότι μπορούσα να τα συνδυάσω και τα δύο. Πλέον με τις εξειδικεύσεις και τις ατελείωτες σπουδές ο καθένας μπορεί να κάνει αυτό ακριβώς που θέλει, έχοντας ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Σύντομα θα σας πω ότι οι βασικές μου σπουδές ήταν στην ψυχολογία, τελειώνοντας όμως τη σχολή εργάστηκα ως δημοσιογράφος. Ήμουν τυχερή γιατί πρόλαβα τις «καλές εποχές» και δούλεψα σε μεγάλα μέσα στην Αθήνα, όπως η ΕΡΤ και τα ΝΕΑ. Και τα δύο ήταν μεγάλα σχολεία. Πάντοτε όμως συνέχιζα παράλληλα τις σπουδές μου και τις εκπαιδεύσεις στην ψυχολογία. Όταν το 2010 έπρεπε αναγκαστικά να κάνω τρίμηνη διακοπή της σύμβασής μου στην ΕΡΤ, όπως όριζε ο νόμος για να μην μπορούμε να ζητήσουμε μονιμοποίηση, αποφάσισα ότι δεν ήθελα άλλο να ζω υπό το καθεστώς των συμβάσεων και η ζωή μου να εξαρτάται από μία υπογραφή ενός ανθρώπου που δεν με γνώριζε καν. Οπότε μέσα στην αναζήτησή μου εκείνη την περίοδο αποφάσισα να συνδυάσω την ακαδημαϊκή κι επαγγελματική μου εμπειρία, δηλαδή την ψυχολογία και το γράψιμο. Αυτή τη στιγμή η επιχείρησή μου, η «Ψ-Χ, περιλαμβάνει ένα ηλεκτρονικό περιοδικό ψυχολογίας, τα «Ψυχο-γραφήματα», ηλεκτρονική πλατφόρμα σεμιναρίων εξ’ αποστάσεως, ομιλίες κι εργαστήρια γύρω από θέματα ψυχολογίας. Η τελευταία μου εκπαίδευση ήταν στη θεραπευτική γραφή, με την οποία και ασχολούμαι προσωπικά ως ψυχολόγος. Σ’ αυτή χρησιμοποιώ συγκεκριμένες τεχνικές κι ασκήσεις γραφής για να βοηθήσω τους συμμετέχοντες να έρθουν σ’ επαφή με τον εσωτερικό τους κόσμο και να βελτιώσουν τη ζωή τους.

Πρόσφατα βρέθηκες στο Στρασβούργο για κάτι πολύ σημαντικό…

Την περασμένη άνοιξη με κάλεσαν να παρουσιάσω την επιχειρηματική μου δραστηριότητα σε μια εκδήλωση της Ευρωβουλής, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 7000 νέοι απ’ όλοι την Ευρώπη. Ο σκοπός ήταν να εμπνεύσω αυτούς τους νέους να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. Ήμουν η μοναδική Ελληνίδα που συμμετείχε ως ομιλήτρια και μ’ επέλεξαν ανάμεσα από χιλιάδες Ευρωπαίους ως επιτυχημένη ιστορία, από το πρόγραμμα Erasmus for Young Entrepreneurs, στο οποίο συμμετείχα την περίοδο που ήμουν άνεργη.

Έχεις επιλέξει να ζεις μακριά από την Αθήνα. Τι σε οδήγησε στο Πήλιο; Τι διαφορετικό βρήκες εκεί και σε κρατάει ακόμη;

Εκείνο που τόνισα και στην ομιλία μου στο Στρασβούργο, ήταν ότι μέσω της τεχνολογίας είναι πολύ πιο εύκολο ν’ ανοίξει πλέον κάποιος τη δική του επιχείρηση και να δουλεύει σε όλο τον κόσμο απ’ όπου κι αν βρίσκεται. Η έδρα της επιχείρησής μου βρίσκεται σ’ ένα μικρό χωριό στο Πήλιο, τις Πινακάτες. Επέλεξα αυτό χωριό καθώς εκεί βρισκόταν ήδη ένα σπίτι ως εξοχικό κι έχω ρίζες εκεί από τη γιαγιά μου. Λατρεύω να ζω στη φύση, μου δίνει την ενέργεια και την ηρεμία που χρειάζομαι για να είμαι παραγωγική και δημιουργική. Με τη χρήση της τεχνολογίας δεν έχω αισθανθεί ούτε στο ελάχιστο ότι έχω αποκοπεί. Ίσα ίσα νομίζω ότι μου έχουν ανοίξει νέοι ορίζοντες. Για παράδειγμα, αυτή την περίοδο δουλεύω ένα πρότζεκτ με τη συνεργάτιδά μου που βρίσκεται στις Βρυξέλλες, ψάχνοντας χρηματοδότηση στο Κατάρ. Αυτό δεν μας το είχαν πει ποτέ στο σχολείο και ούτε το φανταζόμουν πριν λίγα χρόνια.

Αν και είναι μάλλον νωρίς, υπάρχουν σκέψεις και για άλλο βιβλίο;

Αυτό τον καιρό συγκεντρώνω διηγήματα τα οποία έγραψα τα τελευταία χρόνια κι έχω ανακαλύψει ένα κοινό τους σημείο∙ το νήμα που τα ενώνει. Αυτό δεν μπορώ να το αφήσω έτσι, κάτι πρέπει να το κάνω…

Πριν από 10 χρόνια φανταζόσουν αυτή την πορεία που έχεις κάνει; Αν ναι, που βλέπεις τον εαυτό σου σε 10 χρόνια;

Μία απ’ τις μεγαλύτερες δυσκολίες μου είναι να φαντάζομαι τον εαυτό μου στο μέλλον. Δεν το έχω καταφέρει αυτό στο παρελθόν και ούτε και τώρα μπορώ να το κάνω. Αν θέλεις να κάνεις το Θεό να γελάσει, πες του τα σχέδιά σου, είχε πει ο Γούντι Άλεν. Ίσως να είναι και αδυναμία, από φόβο της αποτυχίας; Μ’ αυτό τον τρόπο, όμως, νομίζω ότι καταφέρνω να χαμογελάω με το σήμερα.




There are no comments

Add yours