overrated.

Ο Μεταμοντερνισμός & το Μαγνητάκι

Της Ναυσικάς Μπουρμά

Μπορεί να φταίει η άρνηση των δεδομένων, είτε πρόκειται για επιστήμη και γνώσεις, είτε πρόκειται για αντιλήψεις και αρχές. Μπορεί να είναι η αμφισβήτηση μεγάλων φιλοσόφων των προηγούμενων ετών και κυρίως των αρχών του μοντερνισμού. Ίσως να είναι απλά η τάση του ανθρώπινου νου να προτιμά το σίγουρο, το δεδομένο, αυτό που θέλουν να τον κάνουν να πιστεύει και αυτό που τελικά θα υιοθετήσει γιατί είναι «αντικειμενικό». Η υποκειμενικότητα τείνει να τρομάζει τους ανθρώπους. Ξυπνάει την αβεβαιότητα και το φόβο της κριτικής.

Από την πρώτη στιγμή που «ακούστηκε» ο όρος μεταμοντερνισμός, προκάλεσε αντιδράσεις. Η έλλειψη του απόλυτου και η γέννηση του σχετικισμού, δημιουργεί αντιπαραθέσεις εδώ και τουλάχιστον 50 χρόνια. Δεν υπάρχει καμία διάθεση ωραιοποίησης, λοιπόν, του μεταμοντερνισμού αλλά σίγουρα, αν εφαρμόσουμε κάποιες αρχές του στη σημερινή ημέρα, σύντομα θα καταλάβουμε ότι πολλές από αυτές όχι μόνο καθοδηγούν τη ζωή μας αλλά ίσως και θα έπρεπε αν δεν το κάνουν.

Η υποκειμενικότητα τείνει να τρομάζει τους ανθρώπους. Ξυπνάει την αβεβαιότητα και το φόβο της κριτικής.

Πως προέκυψε μια τέτοια κουβέντα όμως σήμερα; Τόσα χρόνια μετά την εμφάνιση του μεταμοντερνισμού; Από ένα μαγνητάκι στο ψυγείο μου. Ξέρεις, αυτά που είναι εκεί και σπάνια κοιτάς τι γράφουν, αλλά όταν τα δεις τότε καταλαβαίνεις ακριβώς το λόγο που τα αγόρασες. Τι λέει; «Η εσωτερική ομορφιά είναι υπερ εκτιμημένη». Μία από τις πιο μεγάλες αλήθειες της εποχής μας. Μία εποχή που μπορεί τελικά το φαίνεσθαι να είναι πιο σημαντικό από το είναι. Γιατί; Γιατί το φαίνεσθαι είναι αυτό που βλέπεις, αυτό που σου «δείχνουν», που ακόμα κι αν είναι ψέμα, τη στιγμή που το βλέπεις είναι όλη σου η αλήθεια.

Αυτό το «κατά βάθος είναι καλή», το «δεν το εννοούσε», «όχι είναι καλός απλά άλλο δείχνει», τι να το κάνεις αν βλέπεις το «τέρας» αν κατά βάθος κρύβεται η «πεντάμορφη»; Το εσωτερικό του ανθρώπου δεν μπορείς να το αντιληφθείς, δεν μπορείς να το κρίνεις, δεν μπορείς να το κατοχυρώσεις. Και εδώ έρχεται μία από τις ιδέες του μεταμοντερνισμού, που προτείνει την έμφαση στο επιφανειακό και όχι στην ουσία. Γιατί είναι κάτι που μπορείς άμεσα χωρίς φιλοσοφικές αναλύσεις να το κατανοήσεις και να του δώσεις μία έννοια τη στιγμή εκείνη που το βλέπεις. Είναι όπως οι λέξεις, οι φράσεις. Ένας μεταμοντερνιστής δεν θα έδινε ποτέ μία έννοια σε μία λέξη αλλά αμέτρητες δυνατότητες ερμηνείας ανάλογα με το ποιος το λέει, σε ποιον το λέει και το περιβάλλον στο οποίο το λέει.

Στην τελική, ποιος είπε ότι θέλουμε να αναλύουμε τα πάντα; Θέλουμε να νιώθουμε αυτό που βλέπουμε, αυτό που μας δίνουν. Ποιος είπε ότι θέλουμε να χάσουμε την υποκειμενικότητα μας ή τη δυνατότητα να υποστηρίζουμε το σχετικισμό; Δεν υπάρχουν απόλυτα γιατί αυτό που εγώ αντιλαμβάνομαι ως εξυπνάδα μπορεί εσύ να το βλέπεις σαν έλλειψη καλλιέργειας. Αυτό που εγώ βλέπω όμορφο εσύ να το βρίσκεις αποκρουστικό. Αυτό που εξωτερικά είναι αξιαγάπητο, να είναι ουσιαστικά άσχημο. Αλλά γιατί να το ψάξεις και να μην δώσεις όλη την έμφαση στην επιφάνεια αφού σε τελική ανάλυση το «μέσα» του δεν θα το μάθεις ποτέ στο 100%.

Στην τελική, ποιος είπε ότι θέλουμε να αναλύουμε τα πάντα; Θέλουμε να νιώθουμε αυτό που βλέπουμε, αυτό που μας δίνουν

Μήπως θα έπρεπε, λοιπόν, να αναθεωρήσουν οι πολέμιοι του μεταμοντερνισμού και να δουν ότι τελικά εφαρμόζεται και θα βοηθούσε άλλωστε σε πολλές πτυχές της καθημερινότητας μας; Δεν υπάρχουν δεδομένα, δεν υπάρχει αντικειμενικότητα, όλα είναι σχετικά και ναι, μερικές φορές τα μάτια μας μπορεί να μας δώσουν μια καλύτερη αντίληψη των πραγμάτων από ότι η σκέψη μας, που δεν θα οδηγήσει πουθενά. Κάτι πολύ όμορφο, μπορεί μέσα του να κρύβει την ασχήμια όλου του κόσμου. Αλλά γιατί να κουράσεις το μυαλουδάκι σου να το ανακαλύψεις.

Μείνε σε αυτό που βλέπεις. Αυτό που είναι ωραίο στην ουσία, σίγουρα θα το δεις και στην «επιφάνεια».

*Προσοχή! Σε καμία των περιπτώσεων δεν θέλω να εννοηθεί ότι είμαστε έρμαια της εικόνας, αλλά ότι δεν είναι κακό να την «εξυμνούμε» αν αυτό μας κάνει να γλιτώνουμε από σκέψεις, αμφιβολίες και έννοιες που σίγουρα δεν είμαστε φιλόσοφοι για να κατανοήσουμε.      




There are no comments

Add yours